سلام

این جستار خیلی جذاب هست و من دوست دارم از بعد ترجمه به چالش های فیلم پالپ فیکشن نگاه کنم.

دوستان همانطور که مستحضر هستید این فیلم واقعا غرق در فرهنگ دهه 80 و 90 آمریکایی است و بسیار از موارد در این فیلم به گونه ای به کار رفته اند که اگر فرد آمریکایی به تماشای این فیلم بپردازد به دلیل دانش قبلی خود از فرهنگ آمریکا به راحتی می تواند این المانهای فرهنگی را درک و هضم کند. اما بیننده ایرانی مطمئنا در درک بسیاری این موارد فرهنگی عاجز خواهد بود و درنتیجه نقش مترجم در  اینجا پرنگ می گردد.

نمونه ذیل یکی از این موارد خاص فیلم است زمانی که عناصر غیرگفتاری در فیلم نقش مهمی در ایجاد بافت و گفتار بازی می کند.

در فیلم می بینیم که میا و وینست برای شام به رستوران (کافه) می روند. وقتی که به رستوران می رسند وینست علاقه ای به این رستوران نشان نمی دهد و در خواست می کند که به جایی دیگری بروند و استیک بخورند: این گفتگو بین دو شخصیت رد و بدل می شود:

Vincent: Come on, Mia. Let's go get a steak

... Mia: You can get a steak here, daddy-o. Don't be a

وقتی میا صحبت می کند با دوتا دستش مربعی در هوا می کشد و دوربین تصویر مربع را در هوا نشان می دهد و سریع هم محو می شود. ولی وقتی مربع ناپدید می شود هیچ چیز دیگری گفته نمی شود و این بیننده آمریکایی است که درک می کند منظورت میا از ترسیم این مربع چه بوده است؛ یعنی وینست چه جوری آدمی هست که میا از مربع به صورت استعاری استفاده می کند. واژه "مربع" در فرهنگ دهه 60 و 70 آمریکا به معنی آدماهای "کسل کننده" و یا آدمهای " قدیمی و امل: کسانی که بر ایده های خود تاکید دارند و قصد تغییر آن را ندارند" است. در حالت کلی یعنی کسانی که خودشان را در مربعی (دنیای خود) محبوس کرده اند و قصد خارج شدن از آن ندارد.

 خب اگر نگاهی به دوبله و ترجمه فیلم بیندازیم، این مکالمه این گونه ترجمه شده است:

وینست: ول کن، بیا بریم یه جا استیک بخوریم

میا: اینجا هم می تونی استیک بخوری بدعنق، اینجوری هم نباش... 

در ترجمه واژه تاحدوی مناسب "بدعنق" اضافه شده است ولی ظاهرا واژه "بدعنق" برای کلمه انگلیسی "daday-o" به کار رفته است (هرچند "daddy-o" هم اصطلاحی بسیار قدیمی و برای خطاب کردن یک مرد است)  و مشکل هنوز بر طرف نشده است چون بیننده بازهم نمی فهمه منظوره میا از کشیدن مربع چیست. یعنی بیننده ایرانی نمی تواند این جمله را "اینجوری هم نباش ..." را درک کند. در واقع وینست چه جوریه؟؟. شاید قبلش "بدعنق" به کار رفته است و کمی به درک بافت کلام کمک می کند ولی بهتر می بود همین طور که میا مربع را ترسیم می کند این گونه ترجمه شود "بدعنق هم نباش"... در نتیجه بیینده می تواند تا حدودی درک کند که این مربع به معنی "بدعنقی" است هرچند بازهم بیننده ممکن است دچار گیجی شود که "مربع" چه ربطی به "بدعنقی" دارد. البته من نمی دونم در فارسی واژه ای یا اصطلاحی مرتبط داریم که به مربع هم همزمان ربط داشته باشد یا نه. ولی اگر وجود نداشته باشد این دیگر یکی از مشکلات است که در ترجمه فیلم باقی خواهد ماند و چاره ای جز "شفاف سازی ناقص" وجود نخواهد نبود. شاید اگر من بودم اینجوری ترجمه می کردم "از این زندان عقاید بیا بیرون" ولی خوب جمله من طولانی (بیش از 5 سیلاب دارد) است و سینک دوبله را بهم می زند مخصوصا که کلوز آپ در این صحنه داریم.

منبع این مطلب: تحقیقات جاری این جانب در دوبله ایران.