نام فیلم : از فریاد تا ترور

نام ترانه : یار دبستانی من

خواننده : جمشید جم ( اما شما بخوانید فریدون فروغی)

ترانه سرا : منصور تهرانی

آهنگساز: منصور تهرانی

تنظیم کننده : محمد شمس

سال ساخت : 1359

مدت : 3 دقیقه و 53 ثانیه

متن ترانه:

یار دبستانی من ، با من و همراه منی
چوب الف بر سر ما، بغض من و آه منی
حک شده اسم من و تو، رو تن این تخته سیاه
ترکه ی بیداد و ستم ، مونده هنوز رو تن ما

دشت بی فرهنگی ما هرزه تموم علفاش
خوب اگه خوب ؛ بد اگه بد ، مرده دلای آدماش
دست من و تو باید این پرده ها رو پاره کنه
کی میتونه جز من و تو درد مارو چاره کنه ؟

یار دبستانی من ، با من و همراه منی
چوب الف بر سر ما ، بغض من و آه منی
حک شده اسم من و تو ، رو تن این تخته سیاه
ترکه بیداد و ستم ، مونده هنوز رو تن ما

به جرات میتوان گفت پر حاشیه ترین ترانه فیلم سینمای ایران همین ترانه است . یار دبستانی من آنقدر از فیلم جلو زد که بسیاری از کسانیکه این ترانه را از حفظ میخوانند شاید ندانند که ترانه برای فیلم از فریاد تا ترور ساخته شده بود.

من هرگز فراموش نمی کنم روزی را که برای اولین بار فیلم از فریاد تا ترور را دیدم. وقتی فیلم به پایان رسید کل ترانه را از حفظ میخواندم. و میتوانم بگویم جزو معدود افرادی هستم که این ترانه را برای اولین بار همزمان روی فیلم و در همان سال شنیدم. یار دبستانی من بارها و بارها در فیلم تکرار میشود. بصورت دکلمه و با اجراهای متفاوت. بعبارتی این ترانه آنقدر زیبا روی فیلم و موضوع آن سوار میشود که میتوان گفت از فریاد تا ترور یک فیلم ترانه محور بود.

منصور تهرانی در واقع همه کاره فیلم بود. نویسنده - کارگردان - ترانه سرا - آهنگساز. فقط کم مانده بود که ترانه فیلم را نیز خود بخواند که عاقبت طاقت نیاورد و سالها بعد خود نیز ترانه خود را خواند اما نه برای فیلمش.

او ابتدا فریدون فروغی را برای خواندن این ترانه دعوت کرد. فیلم با صدای او به ارشاد فرستاده میشود اما علیرقم آنکه عدم فعالیت فریدون فروغی رسما در جایی عنوان نشده بود مسولین ارشاد از منصور تهرانی میخواهند که صدای دیگری را جایگزین فریدون فروغی نماید.

فرشید جم جایگزین فریدون فروغی میشود. هرچند که او هم این ترانه را بد اجرا نکرد اما اولین اجرای این ترانه را باید بنام فریدون فروغی ثبت نماییم. با اینحال ماجرا به همینجا ختم نگردید. زیرا فیلم از فریاد تا ترور یکماه پس از اکران برای همیشه توقیف میگردد.

محبوبیت بیش از اندازه یار دبستانی من باعث گردید تا عوامل فیلم کما از این ترانه اما اینبار با صدای خشایار اعتمادی از آن استفاده نمایند. خوانندگان زیادی این ترانه را بازخوانی کردند. حتی میگویند فرهاد مهراد نیز این ترانه را دوست می داشت و او نیز آنرا بازخوانی کرده است.

قطعا میتوان گفت منصور تهرانی هرگز فکر نمی کرد که این ترانه چنین تاثیری بر فضای اجتماعی جامعه بگذارد و اینچنین ماندگار شود بطوری که خود میگوید وقتی بفکر بازسازی آن میافتد دوستانش به او میگویند حق نداری کلمه ای را از آن کم یا زیاد کنی. یار دبستانی من باید به همان صورت بماند.

اما معروفیت این ترانه از سال 1375 بعد از اعتراضات مردمی و جنبش دانشجویی رنگ و بوی دیگری به خود می گیرد. یار دبستانی من به سرود و نماد اعتراض تبدیل میگردد. سرود رسمی تجمعات حزب مشارکت اسلامی میگردد. حالا دیگر این ترانه متعلق به فیلم از فریاد تا ترور نیست.

هرچه جنبش اصلاحات بزرگتر میشود یار دبستانی من هم فراگیر تر می شود. حالا دیگر هر جا صدایی از اعتراض هست صدای ترکه بیداد ستم بر تن آن اعتراض خود نمایی میکند.

اما یار دبستانی من برای بروبیکر مانند جمعه هنوز یادآور رضا در فیلم از فریاد تا ترور است که وقتی تیر خورده و زخمی شده و در جوی آب می افتد جمشید جم آنرا بصورت دکلمه میخواند. در مجموع از فریاد تا ترور را باید جزو فیلمهایی بدانیم که اگر اکنون نامی از فیلم باقی مانده است بیشتر بخاطر تاثیر گذاری ترانه اش بوده است تا بازی بازیگرانش.